تقویت علاقه مندی به مهارت مطالعه؛
آشنایی با خصوصیات دوست خوب؛
شناخت کاربردی فواید قصه خوانی؛
آشنایی با نمونهٔ فاخری از متون نثر کهن؛
آشنایی با واژه سازی های نو.
این درس به بررسی ویژگی های دوست خوب و انتخاب شایستهٔ دوست و همچنین برشماری خصایل دوست شایسته می پردازد.
که یکی از مهم ترین دغدغه های کودکان و نوجوانان است
و همچنین فوایدقصّه خوانی و شنیدن قصّه را مطرح می سازد.
محنت وشدت گذشتگان: سختی ها و مرارت های پیشینیان.
دل از مال دنیا و دنیا بردارد: از دنیا وثروت های دنیوی دل بکند.
با خود تکرار کرده باشد تا فرو نماند: با خود مرورکرده است که ازگفتن آن ناتوان نباشد.
نثر را وقت وقت به نظم آراسته گرداند: در این جمله وقت وقت به معنای گاهی آمده است.
باید داند جماعت لایق چه نوع سخن است: باید داند که چه سخنانی مناسب وشایستهٔ افرادحاضراست.
بزرگان گفته اند: نظم درقصّه خوانی چون نمک است
در دیگ.(تشبیه) در این جمله نظم به نمک تشبیه شده است.
چون نمک چاشنی بخش غذاست و نظم هم به سخن مزه می بخشد به چنین کاربردی تشبیه می گویند.
پس اعتدال نگاه باید داشت: در هرکاری اصل در میانه روی است.
در چشم مردم سبک شود: در نظر مردم فرد بی ارزشی جلوه می کند.
صاحب آن نظم را در اوّل یا آخر،یاد کند و فاتحه و تکبیرگوید: برصاحب آن شعر رحمت فرستد و آن به بزرگی یاد کند.
هدف از این بخش گسترش دامنهٔ واژگان با بهره گیری از ساخت واژه است(دون اینکه به مباحث دستوری آن پرداخته شود.)
.jpg)
آشنایی با نمونه ای برجسته از شاعر توانمند معاصر؛
آشنایی با قالب قطعه؛
تقویت مهارت در فهم و درک مناظره در قالب شعر ؛
تقویت روحیهٔ مثبت اندیشی و ثمربخشی؛
گسترش درک و شناخت آفات بی حاصلی و بی ثمری؛
آشنایی با شبه جمله و کاربرد آن.
قالب درس: قطعه
قالب قطعه: قطعه شعری است که مصرع های زوج آن هم قافیه اند.
موضوع آن اخلاقی، اجتماعی، تعلیمی است.
ابیات قطعه از ابتدا تا پایان به یکدیگر مربوط اند
و تعداد ابیات قطعه بین ۳تا ۱۵ بیت است.
اما گاهی این تعداد تا به ۵۰ بیت و بیش از آن هم رسیده است.
از میان شعرای پارسی گو، انوری، ابن یمین و پروین اعتصامی بیش از دیگران به این قالب پرداخته اند.
بیت اوّل: ( یکی روز ): به معنی یک روز، روزی( قید زمان )
نمونه ای از قطعه
خلید خار درشتی به پای طفلی خرد به هم برآمد و از پویه بازماند و گریست
بگفت مادرش این رنج اوّلین قدم است ز خار حادثه، تیه وجود خالی نیست…
پیام شعر میوۀ هنر: سرانجامِ بی ثمری و بی حاصلی، خواری و نابودی است.
شعر «میوه هنر » مناظره ای است بین سپیدار و تبر.
در این شعر از جان بخشی (جاندار پنداری، تشخیص) بهره گرفته شده است.
بیت دوم: بین واژه های «بیخ، بن، شاخ » و «تیشه، هیزم شکن، ارّه، نجار » تناسب وجود دارد.
منظور از دست قَدَر همان دست تقدیر و سرنوشت است.
کاین موسم حاصل بُوَد: اکنون زمان ثمربخشی است.
در بیت ششم: آتش گر ( آتش + گر ) کلمهٔ غیر ساده است.
در بیت هفتم: «آوخ » شبه جمله است.
معنی بیت هشتم: در نهایت هر یک از اجزای من به گوشه ای افتاد.
دیگر از من چیزی باقی نماند و نیست و نابود شدم.
در این بیت بین واژه های «تار، پود، جامه » تناسب وجود دارد.
معنی بیت هشتم: شاخه ای که مغرورانه سر بلند کند و حاصل و ثمری نداشته باشد،
سرانجامی به جز نیستی و نابودی نخواهد داشت، (شاخ: مخفف شاخه).
معنی بیت نهم:ای کسی که ادعای فضل و هنر داری
ثمرهٔ انسان چیزی به جز دانش و حکمت نیست اگر آمادهٔ قدم نهادن در این راه هستی، بسم اللّٰه.
میوه فروشِ هنر: ترکیب اضافی (هنر: مضافٌ الیه، میوه فروش: مضاف)
مفهوم بیت دوازدهم با ضرب المثل: «دو صد گفته چون نیم کردار نیست » هم سویی دارد.
گفته بیهوده: سخن بی ارزش
بیت سیزدهم: بین واژه های «شب و روز و مه و سال » تناسب وجود دارد.
روز عمل و مزد: منظور روز قیامت است.
شبه جمله: منظور از شبه جمله، کلمه یا گروهى از کلمات اند
که غالباً براى بیان حالات عاطفى گویندهبه کار مى روند و همچون جمله، پیامى را از گوینده به خواننده منتقل مى سازند؛
امّا چون برخلاف جمله، از دو بخش نهاد و گزاره، تشکیل نشده اند، «شبه جمله » نامیده م ىشوند.
مثال: دوری و دوستی، من و دروغ!
صوت کلمه اى است که نقش فعل یا جمله را بازى مى کند،
بى آنکه شکل آنها را داشته باشد و براىبیان عواطف و احساسات، به کار رود.
در برخى از کتا بهاى دستورى، شبه جمله، اصوات نامیده شده است.
برای بیان حالات روحی و درونی چون شادی، تعجب، درد، افسوس و مانند آنها
از کلماتی همچون به به، وه، آه، آوخ و جز آنها استفاده می شود که به آن «شبه جمله » یا «صوت » می گویند.
اقسام شبه جمله:
شبه جملهٔ امید و آرزو و دعا: کاش، ای کاش، الهی، ان شاء اللّٰه؛
شبه جملهٔ تحسین و تشویق: خوب، آفرین، مرحبا، بَه بَه، بارک اللّٰه؛
شبه جملهٔ درد و تأسف: آه، واویلا، وای، دریغ، فریاد؛
شبه جملهٔ تعجب: به، وه، اوه، عجب، شگفتا؛
شبه جملهٔ تنبیه و تحذیر: امان، مبادا، زنهار؛
شبه جملهٔ امر: یا اللّٰه، بسم اللّٰه، خاموش، خفه؛
شبه جملهٔ احترام و قبول: چشم، قربان، ای به چشم؛
شبه جملهٔ جواب و تصدیق: بله، آری، البته، ای، ای واللّٰه (ای واللّٰه تلفظ عامیانهٔ آن است).
جانشین جمله است و همراه حرف اضافه به کار می رود و متمم می گیرد:
مرحبا به این فکر و اندیشه!
جانشین جملهٔ پایه است و همراه حرف ربط می آید و جمله پیرو می گیرد:
افسوس که افسانه سرایان همه خفتند!
ای کاش که هر روز شما را می دیدم!
بی همراهی حرف اضافه و حرف ربط به کار می رود و حکم جمله مستقل دارد:
بارک اللّٰه! به شما تبریک می گویم.
آفرین! خوب نوشته ای.
بدون حرف اضافه و حرف ربط به کار می رود و نقش قیدی پیدا می کند:
علم و آزادگی و حُسن و جوانی و هنر عجبا هیچ نیرزد که بی سیم و زرم!
بدون همراهی حرف اضافه و حرف ربط در جایگاه مسند:
خوشا شیراز و وضع بی مثالش خداوندا، نگه دار از زوالش
.jpg)
حکایت افلاطون و مرد جاهل
این حکایت دانش آموزان را با رفتار بزرگانی چون افلاطون آشنا می کند.
همچنین چاپلوسی را مورد نکوهش قرار می دهد
و موجب تقویت عزّت نفس و بی توجهی به تملق های بی پایه و اساس می گردد.
پرسش های متن درس19 تعلیمات اجتماعی( همسایگان ما)
1- مرز را تعریف کنید ؟
.2- مرز بین دو کشور چگونه تعیین می شود ؟
3- پاسگاه های مرزی چه وظیفه ای به عهده دارند ؟
4- «خط مرزی تنها روی زمین نیست» ، یعنی چه ؟
5- خلبانان در هنگام عبور از مرز هوایی یک کشور چه باید بکنند ؟
6-ايران با کدام کشور طولانی ترين مرز را دارد؟
7- کوتا هترين مرز ايران با کدام کشور است؟
8- چگونه پدیده های طبیعی مرز بین کشورها را به وجود می آورند ؟
9- رود های مرزی ایران را نام ببرید و بگویید هر رود ایران را از کدام کشور جدا می کند ؟
10- کدام کشو رها از طريق دريا با ما همسايه هستند؟ نام ببريد.؟
11- گذر نامه چیست ؟
12- روادید چیست ؟
13- کشور ما با کشور های همسایه چگونه روابطی دارد ؟
14- روابط فرهنگی ما با کشور های همسایه در چه مواردی است ؟
15- بين ما و کشورهای همسايه شباهت هايی وجود دارد به برخی از این شباهت ها عبارتند از؟
16- نوروز را علاوه بر ایران در کدام کشور ها جشن می گیرند ؟
17 – در پاکستان نوروز را چه می نامند ؟
درس پانزدهم:
1.واژه گمنام که همراه با کلمه شهدا می آید یعنی چه؟
2. امام خمینی (ره) فرموده اند:( رهبر ما همان طفل سیزده ساله ای است که با قلب کوچک خود ،با نارنجک خود را زیر تانک دشمن انداخت و آن را منهدم نمود و خود نیز شربت شهادت نوشید. ) منظور ایشان از طفل سیزده ساله چه کسی است؟
3.خداوند در قرآن درمورد کسانی که در راه خدا می جنگند چه فرموده است؟
4. چرا مردم هر ساله به مناطق جنگی سفر می کنند؟
5. پیامبر (ص) فرموده اند: بالاتر از هر کار نیک ،نیکی دیگری است و ........................ بالاترین نیکی است.
درس دوازدهم جنگل برای کیست؟
1- زنجیره ی غذایی چیست؟ به رابطه ی غذایی یک تولید کننده و چند مصرف کننده گفته می شود .
2- شبکه غذایی را تعریف کنید ؟ به ارتباط غذایی چند زنجیره غذایی با یکدیگر گفته می شود .
3- قارچها در چه جایی از زنجیره غذایی قرار دارند؟ آن ها تجزیه کننده هستند .
4- قارچها چگونه باعث بهبود و تقویت خاک می شوند ؟ با تجزیه بقایای بدن گیاهان و جانوران سبب بهبود و تقویت خاک می شوند .
5- کروکودیل ها انگل های درون دهان خود را چگونه از بین می برند؟ بعضی وقت ها کروکودیل ها بدون حرکت و با دهان باز استراحت می کنند پرنده ی کوچکی وارد دهان کروکودیل می شود و انگل های درون دهان کروکودیل را می خورند.
6- چند جانور و گیاهی را که در گذشته وجود داشته اند اما در حال حاضر وجود ندارند نام ببرید ؟ جانوران : دایناسور ها گیاهان : درختان بسیار تنومند
7- به نظر شما چه عواملی سبب از بین رفتن نسل یک نوع جاندار می شود ؟ وقتی شرایط زندگی جاندار تغییر می کند مانند تغییر شدید آب و هوا زیستگاه طوفان یا سیل جاندار نمی توانند با آن ساز گار شوند و باعث نابودی آن ها می گردد.
8- مثالی برای نابودی برخی جانوران توسط انسان در کشورمان را بیان کنید . شیر ایرانی حدود 70 سال پیش در بخش هایی از ایران وجود داشت اما به علت های متفاوت مانند شکار توسط انسان و از دست دادن زیستگاهش از بین رفت .
9- منظور از درخت بومی چیست؟به درختانی که در یک منطقه به طور طبیعی رشد می کنند درخت بومی می گویند .
10- چرا تنوع گیاهان در جنگل های کاج کم است ؟ زیرا درخت کاج موادی از ریشه ی خود در خاک ترشح می کند که از رشد بسیاری از گیاهان جلوگیری می شود .
11- با قطع بی رویه ی درختان با گذشت زمان چه تغییری در جنگلهای کره ی زمین ایجاد می شود ؟ جنگل جزء منابع طبیعی و محیط زیست جانوران مختلف است قطع درختان جنگل باعث نابودی جانوران و محیط زیست می شود .
12- رابطه ی غذایی بین مورچه و شته چگونه است ؟ به صورت همیاری زندگی می کنند و هر دو موجود از یکدیگر سود می برند مورچه ها شته ها را به بخش های جوان گیاه می رسانند شته از شیرهی گیاه به وسیله ی خرطوم خود تغذیه می کند و مورچه شهد خارج شده از شته را مصرف می کند .
13- رابطه ی غذایی کرکس و شیر ها چگونه است ؟ به صورت هم سفرگی است . کرکس ها ته ماندهی شکار شیرها را می خورند (کرکس ها مرده خوار هستند )
14- رابطه ی غذایی انگلی چگونه است ؟ در زندگی انگلی موجود انگل از میزبان به عنوان منبع غذایی استفاده می کند مانند پشه ها که نیش خود را از درون بدن حیوان دیگری فرو می برند و خون آن ها را می مکند .
15- یک زنجیره غذایی ساده نام ببرید. روباه-سنجاب – بلوط
16- در زنجیره بالا کدام تولید کننده و کدام مصرف کننده است ؟ روباه و سنجاب مصرف کننده و بلوط تولید کننده است
17- موجودات زنده ی زمین از نظر نقش خود در محیط به چند گروه تقسیم می شوند ؟ موجودات زنده ی زمین از نظر نقش خود در محیط در سه گروه زیر قرار میگیرند : 1- تولید کننده 2- مصرف کننده 3-تجزیه کننده ( گیاهان تولیدکننده – بانور خورشید فتوسنتز می کنند و غذاسازی انجام می دهند – جانوران مصرف کننده هستند – میکروب ها تجزیه کننده اند )
18- قارچها در چه جاهایی رشد می کنند؟قارچها در خاک و آب به سر می برند و در مناطق جنگلی و بارانی رشد می کنند برخی قارچهای خوراکی و سمی که بقایای گیاهی و جانوری را تجزیه می کنند برخی قارچها بیماری های زیادی را به وجود می آورند .گونه ای دیگر از قارچ به نام مخمر هستند .گونه ای دیگر باعث سیاه شدن رنگ کاشی های حمام می شود و گونه های دیگر قارچ موجب بیماری می شوند و برخی دیگر به عنوان دارو مصرف می شوند و بعضی نیز باعث پوسیدگی چوب یا رویش دوباره ی گیاه می شوند . قارچهای تک سلولی مانند کپک میوه در محل میوه های خراب رشد می کنند .
19- قارچها مواد مورد نیاز خود را چگونه به دست می آورند؟ قارچها برای رشد به مواد و رطوب نیاز دارند که این مواد با تجزیه ی بقایای بدن موجودات خورده شده فراهم می شود .
20- قارچها در چه جایی از زنجیره غذایی قرار می گیرند ؟ قارچها تجزیه کننده هستند .
21- آیا قارچهای تکسلولی و پرسلولی وجود دارد ؟ قارچها به صورت تک سلولی و پرسلولی هستند از قارچهای پرسلولی می توان به قارچهای چتری خوراکی یا سمی و از قارچهای تک سلولی می توان به مخمر و کپک ها اشاره نمود.
22- همزیستی چیست؟ همزیستی به انواع ارتباط های غذایی میان موجودات زنده گفته می شود که برای تامین غذا به صورت همسفرگی همیاری رقابت انگلی و حتی شکار و شکارچی است .
23- زندگی همسفرگی چیست؟در زندگی همسفرگی یک موجود سود می برد ودیگری نه سود می برد و نه زیان مانند ماهی بادکش دار و کوسه ماهی
24- زندگی همیاری چیست؟در این نوع زندگی هر دو موجود سود می برند مانند شته و مورچه
25- زندگی رقابتی چیست؟ در این نوع زندگی رقابت وجود دارد مثلا گیاهان قد بلند بیشتر از نور خورشید استفاده می کنند .
26- زندگی انگلی چیست؟در زندگی انگلی موجود انگل از میزبان مانند منبع تغذیه عمل می کند مانند کرم کدو یا زالو و شپش
27- زندگی شکار و شکارچی چیست؟ در این زندگی موجودی موجود دیگر را شکار می کند و می خورد مانند گنجشک و عقاب
28- چه شغل هایی در ارتباط با محیط های طبیعی وجود دارد ؟ جنگل بانی کارکنان سازمان حفاظت محیط زیست
در ادبیات داستانی ما حکایات زیادی وجود دارد
که مقایسهٔ بین دو موقعیت را برای خواننده پیش می آورد
که از جملهٔ آنها می توان به داستان موش شهری و موش صحرایی، کبوتر در قفس و کبوتر آزاد و نظایر آن اشاره کرد.
در همهٔ این داستان ها ترجیح و انتخاب بین رفاه در اسارت و مقایسهٔ آن با سختی های تأمین معیشت
در موجوداتی که آزاد زندگی می کنند، وجود دارد.
در این درس انتظار می رود دانش آموزان ضمن گفت و گو دربارهٔ این موقعیت ها، ترجیحات خود را با دیگران در میان بگذارند و دربارهٔ آن استدلال کنند و از این طریق درک بهتری
از نقش خود در شکل دادن به هویت خویش داشته باشند.
پرورش توانایی تحلیل موقعیت و درک تأثیر هویت در عملکرد
ارتقای فضایل فکری، و توسعهٔ آداب گفت و گو های جمعی
بررسی پدیده ها و شناسایی تفاوت ها، شباهت ها و رابطه ها
استفاده از زبان صحیح و دقیق برای توضیح ایده ها و افکار خود
سنجش ترجیحات، ارزیابی و به چالش کشیدن ایده ها و اعمال خود و دیگران
روشن سازی طرز تلقی خود نسبت به مفاهیم آزادی، راحتی و آسایش و رابطهٔ آنها
استخراج معنا و مفهوم از تجارب خود
۱ فَاَقیمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّکاةَ
پس به پا دارید نماز را و بپردازید زکات را
٢ وَ اَطیعُوا اللّٰهَ وَ رَسولَهو
و اطاعت کنید از خدا و پیامبرش
٣ وَ اللّٰهُ خَبیرٌ بما تَعۡمَلونَ
و خدا آگاه است به آنچه انجام می دهید
٤ کَتَبَ اللّٰهُ لَاَغِۡلبَنَّ اَنَا وَ رُسُلی
خداوند مقرر کرده است که من و پیامبرانم حتماً پیروز می شویم
٥ انَّ اللّٰهَ قَوِیٌّ عَزیزٌ
قطعاً خدا قدرتمند و شکست ناپذیر است.
٦ … رَضِی اللّٰهُ عَنۡهُمۡ وَ رَضوا عَنۡهُ
… خداوند از مؤمنان راضی است و ایشان نیز از خدا راضی هستند.
٧ اُولِٰئكَ حِزۡبُ اللِّٰه
ایشان حزب خدا هستند
٨ اَلا انَّ حِزۡبَ اللِّٰه هُمُ الۡمُفِۡلحونَ
بدانید که حزب خدا حتماً رستگار و موفق هستند.
تمرین سوم: این عبارات قرآنی را بخوانید و ترجمه ی آنها را کامل کنید.
۱ عاِلمُ الۡغَیۡبِ وَالشَّهادَِة وَ هُوَ الۡحَکیمُ الۡخَبیرُ سوره ی اَنعام
… ی … و آشکار و … با حکمت و … است.
٢ وَ اللّٰهُ یُحۡیی وَ یُمیتُ وَ اللّٰهُ بما تَعۡمَلونَ بَصیرٌ سوره ی آل عِمران
و … زنده می کند و م یمیراند و … به آنچه … … است.
٣ وَ یَأۡمُرونَ بالۡمَعۡروفِ وَ یَنۡهَوۡنَ عَنِ الۡمُنۡکَِر
و امر می کنند به … و نهی م یکنند از …
وَ اُولِٰئكَ هُمُ الۡمُفِۡلحونَ سوره ی آل عِمران
و ایشان، همان … هستند.
سورهٔ حشر
فَاعۡتَبِروا یا اُولِی الۡاَبۡصارِ
ای صاحبان خِرَد و بینش! از سرنوشت گذشتگان عبرت بگیرید.
اَلا انَّ حِزۡبَ الشَّیۡطانِ هُمُ الۡخاسِرونَ
بدانید قطعاً حزب شیطان، شكست خورده و زیان كار است.
اَلا انَّ حِزۡبَ اللِّٰه هُمُ الۡمُفِۡلحونَ
بدانید قطعاً حزب الله پیروز و رستگار است.
می توانید برای جالب تر کردن نمایش اسلایدها، از جلوه های نمایشی استفاده کنید.
در پاورپوینت دو نوع جلوه ی نمایشی وجود دارد:
۱ جلوه ی نمایشی مربوط به هر اسلاید
۲ جلوه ی نمایشی مربوط به اجزای اسلاید
برای ایجاد جلوه ی نمایشی، هنگام ظاهر شدن اسلایدها، مراحل زیر را انجام دهید:
۱ اسلاید اوّل را انتخاب کنید.
۲ روی زبانه ی کلیک کنید.
۳ روی علامت از بخش اشاره شده کلیک
۴ یکی از جلوه های نمایشی را انتخاب کنید. با انتخاب جلوه ی مورد نظر، نحوه ی نمایان شدن اسلاید را روی صفحه نمایش می بینید.
۵ به سایر اسلایدها نیز جلوه ی نمایشی دلخواه را اختصاص دهید.
۶ روی اسلاید اوّل کلیک کنید؛ سپس با کلیک روی نماد اجرای نمایشی اسلایدها را ببینید.
برای ایجاد جلوه ی نمایشی به اجزای اسلاید،
مراحل زیر را انجام دهید:
۱ اسلاید اوّل را انتخاب کنید.
۲ کادر عنوان به نام خدا را انتخاب کنید.
۳ روی زبانه ی کلیک کنید.
۴ روی گزینه ی کلیک کنید.
۵ در پنجره ی نمایان شده، روی گزینه ی کلیک کنید.
۶ از فهرست نمایان شده یکی از موارد را انتخاب کنید.
۷ با انجام این کار فهرست دیگری نمایان می شود. گزینه ی مورد نظر را انتخاب کنید.
به این ترتیب، جلوه ی نمایشی انتخاب شده، به کادر عنوان اختصاص داده می شود.
اگر در کادر دوم روی گزینه ی کلیک کنید، پنجر های باز می شود که شامل جلوه های نمایشی بیشتری است.
به همین روش برای سایر اجزای اسلایدها (مانند تصاویر) نیز جلوه ی نمایشی اختصاص دهید.
۸ اسلاید اوّل را انتخاب کنید و اجرای نمایشی اسلایدها را ببینید.
همان طور که مشاهده می کنید با نمایان شدن اسلاید، متن عنوان ظاهر نمی شود.
برای نمایش عنوان، روی صفحه کلیک کنید.
به این ترتیب، عنوان به نام خدا با جلو هی نمایشی انتخاب شده، ظاهر می شود.
سایر اسلایدها را نیز مشاهده کنید.
در انتها، از حالت نمایش اسلاید خارج شوید.
برای نمایش خودکار اجزای اسلاید مراحل زیر را انجام دهید:
۱ در اسلاید اوّل کادر عنوان را انتخاب کنید.
۲ در بخش اشاره شده، روی علامت کنار گزینه ی کلیک کنید.
۳ از فهرست نمایان شده،گزینه ی را انتخاب کنید.
به این ترتیب، هنگام نمایش اجزای اسلاید، با هم نمایش داده می شوند.
برای استفاده از طرح های آماده Template در اسلاید، مراحل زیر را اجرا کنید:
۱ در اسلاید اوّل، روی زبانه ی کلیک کنید.
۲ روی علامت از بخش اشاره شده کلیک کنید.
۳ یک طرح دلخواه برای اسلایدها از بخش اشاره شده انتخاب کنید.
۴ اجرای نمایشی اسلایدها را ببینید.
۵ پرونده را ذخیره کنید.
۶ برنامه ی پاورپوینت را ببندید.
در این درس دانش آموزان با مطالعهٔ یک داستان، از طریق مقایسهٔ تفاوت ها، شباهت ها، رابطه ها در دو موقعیت متفاوت به طبقه بندی دانسته های خود می پردازند. آنها با گفت و گو دربارهٔ موقعیت پیش آمده به عناصر واقعی هویت ساز آدمی و میزان تأثیر آنها در تعیین هویت و شخصیت انسان پی می برند و به این طریق توانایی استنباط، استدلال، و نتیجه گیری خود را ارتقا می دهند.
آگاهی از عوامل تأثیرگذار در شکل گیری هویت انسان
ارتقای فضایل فکری و توسعهٔ آداب گفت و گو های جمعی
بررسی پدیده ها و شناسایی تفاوت ها، شباهت ها و رابطه ها
استفاده از زبان صحیح و دقیق برای توضیح ایده ها و افکار خود
سنجش اطّلاعات، ارزیابی و به چالش کشیدن ایده های خود و دیگران
استخراج معنا و مفهوم از تجارب خود
در این درس دانش آموزان با مطالعهٔ یک داستان، از طریق مقایسهٔ تفاوت ها، شباهت ها، رابطه ها در دو موقعیت متفاوت به طبقه بندی دانسته های خود می پردازند. آنها با گفت و گو دربارهٔ موقعیت پیش آمده به عناصر واقعی هویت ساز آدمی و میزان تأثیر آنها در تعیین هویت و شخصیت انسان پی می برند و به این طریق توانایی استنباط، استدلال، و نتیجه گیری خود را ارتقا می دهند.
آگاهی از عوامل تأثیرگذار در شکل گیری هویت انسان
ارتقای فضایل فکری و توسعهٔ آداب گفت و گو های جمعی
بررسی پدیده ها و شناسایی تفاوت ها، شباهت ها و رابطه ها
استفاده از زبان صحیح و دقیق برای توضیح ایده ها و افکار خود
سنجش اطّلاعات، ارزیابی و به چالش کشیدن ایده های خود و دیگران
استخراج معنا و مفهوم از تجارب خود
یکی از بدفهمی های رایج دانش آموزان این است
که آنها اعداد داده شده در مسئله را بدون توجه به معنی صورت و مخرج آن در هر جایی از جدول تناسب قرار می دهند و سپس شروع به حل آن می کنند .
بنابراین برای رفع این بدفهمی ابتدا از آنها بخواهیم همواره درصدها را به صورت یک کسر با مخرج ۱۰۰ بنویسند و سپس با توجه به صورت سؤال، صورت و مخرج آن را معنادار کنند
در واقع از آنها بخواهیم برای توصیف صورت و مخرج یک عبارت کنار هر کدام بنویسند
و در نهایت با توجه به این کسر و معنایی صورت و مخرجش، کسری مساوی آن با استفاده از اطلاعات دیگر مسئله بنویسند
و سپس مجهول را با کمک تناسب به وجود آمده به دست آورند.
بهتر است در فرایند حل مسئله با پرسیدن سؤال هایی مانند چرا اعداد را اینطور نوشتی؟
این عدد را از کجا آوردی؟ معنای این عدد با توجه به مسئله چیست؟
توجه دانش آموزان را به معنای کاری که انجام می دهند جلب کنید.
معنی درس راز زندگی
معنی درس
غنچه با دل گرفته گفت :
«زندگی
لب زخنده بستن است
گوشه ای درون خود نشستن است »
غنچه با دل گرفته گفت: زندگی یعنی نخندیدن و در گوشه ای تنها نشستن .
گل به خنده گفت :
«زندگی شکفتن است
با زبان سبز ، راز گفتن است »
گل با خنده گفت زندگی یعنی شکوفایی . راز زندگی همان سرسبزی است .
گفت و گوی غنچه و گل از درون باغچه
باز هم به گوش می رسد .
تو چه فکر می کنی ؟
راستی کدام یک درست گفته اند ؟
همچنان گفت و گوی غنچه و گل از درون باغچه شنیده می شود. تو چه فکری در مورد گفت و گوی آنها می کنی؟ به نظرت کدام یک ازآنها حرفش درست است ؟
من که فکر می کنم
گل به راز زندگی اشاره کرده است
هر چه باشد او گل است
گل یکی دو پیرهن
بیشتر از غنچه پاره کرده است .
من که فکر می کنم گل به راز زندگی پی برده و به آن اشاره کرده هرچه باشد او گل است و از غنچه تجربه ی بیشتری در زندگی دارد
خود ارزیابی
۱- گل زندگی را چگونه تعریف کرده است ؟
از نظر گل زندگی شکوفایی و رشد و سرسبز شدن و طراوت داشتن است .
۲-تعریف شاعر از زندگی چیست ؟
شاعر همانند گل زندگی را در شکوفایی و سرسبزی می بیند .
حکایت
عمر گرانمایه
دو برادر ، یکی خدمت سلطان کردی و دیگری به زور بازو ،نان خوردی .باری توانگر گفت درویش را که : چرا خدمت نکنی تا از مشقّت کار کردن بِرَهی ؟ گفت : تو چرا کار نکنی تا از مذلّت خدمت ،رهایی یابی که خردمندان گفته اند :نان خود خوردن و نشستن به ، که کمر زرّین بستن و به خدمت ایستادن .
دو برادر بودند که یکی به سلطانی خدمت می کرد و دیگری با کار و تلاش خود روزی به دست می آورد .
یک بار برادر ثروتمند به برادر فقیر خود گفت که : چرا مانند من به سلطان خدمت نمی کنی تا از زحمت کار کردن راحت شوی .
برادر فقیر تر گفت :تو چرا کار نمی کنی تا از خفّت و خواری خدمت به سلطان راحت بشی که اندیشمندان گفته اند : از دست رنج خود استفاده کردن و راحت بودن بهتر است از کمربند طلا بستن و در خدمت کسی سرپا ایستادن .
به دست آهن تفته کردن خمیر ………… بِه از از دست بر سینه به پیش امیر
آهن گداخته را با دست مانند خمیر شکل دادن بهتر است از اینکه دست بر سینه در خدمت پادشاه بایستی .
عمر گران مایه در این صرف شد ………. تا چه خورم صیف و چه پوشم شتا
عمر ارزشمند به این گذشت که تابستان چه بخورم و زمستان چه بپوشم. ( همه ی عمر در اندیشه ی خوردن و پوشیدن گذشت.)
ای شکم خیره ، به نانی بساز …………. تا نکنی پشت به خدمت دوتا
ای شکم گستاخ با تکه نانی سر کن تا برای خدمت به هر کسی تعظیم نکنی .
چگونه می توانیم زندگی خودرا بارزش تر کنیم .
با تلاش و کوشش وحفظ غرور و شخصیت خود که پیش هرکسی خدمت نکنیم .
« گلستان ، شیخ مصلح الدّین سعدی شیرازی »
ایستگاه اندیشه
۱-پیام این داستان چیست ؟
این که انسان کار خود را خودش انجام بدهد ووقتی که ضرورتی ندارد از دیگران کمک نخواهد .
معنی واژه ها
سلطان = پادشاه / باری = یک بار / توانگر = ثروت مند / مشقّت = سختی / بِرَهی = رها شوی/ مذّلت = خواری – خفّت – پستی / زرّین = طلایی /تفته = گداخته / گران مایه = گران بها /صیف = تابستان / شتا = زمستان / خیره = گستاخ – لجباز / بساز = قناعت کن / بزّاز =پارچه فروش / آبادی = روستای آباد – ده
=============
درس یازدهم شگفتیهای برگ
1- بیشترین مقدار سبزینه در .................. ذخیره شده است (برگ ها)
2- محل غذاسازی گیاه ............... است (برگ)
3- سوراخ های بسیار ریزی که در پوسته نازک پوشاننده و روی برگ ها است چه نام دارد ؟(روزنه)
4- عمل غذاسازی در گیاهان را ................. می نامند (فتوسنتز )
5- مواد مورد نیاز برای غذا سازی گیاهان را نام ببرید (چهار مورد)
آب و دی اکسید کربن و نور و خاک
6- آب چگونه به قسمت های مختلف گیاه می رسد ؟(آوند ها)
7- برگ ها از چه راهی دی اکسید کربن هوا را جذب می کنند ؟ (روزنه)
8- غذا سازی در کدام قسمت گیاه انجام می شود ؟ (در برگ گیاه)
9- چرا برگ ها مکان اصلی عمل فتوسنتز محسوب می شوند ؟
زیرا دارای سبزینه فراوان و روزنه و رگ برگ هستند .
10-سبزینه چیست ؟ وظیفه آن را بنویسید ؟
قسمت سبز برگ است – وظیفه اش غذاسازی به وسیله نور خورشید و آّب و کربن دی اکسید است .
11-فتوسنتز چیست ؟ غذاسازی گیاهان به وسیله نور خورشید را ( فتوسنتز) می گویند .
12- برای عمل غذاساز چه موادی لازم است ؟
آب که از ریشه جذب می شود و کربن دی اکسید که روزنه های برگ از هوا می گیرند .
13-فتو چیست ؟(به معنی نور است )
14- سنتز چیست ؟ (به معنی ساختن است)
15- آیا گیاهان در زمستان هم می توانند غذاسازی کنند ؟ چرا؟
خیر ، زیرا در زمستان نور خورشید به اندازه ی کافی برای فتوسنتز موجود نمی باشد یعنی قدرت تابش
خورشید کم است .
16- باید از قرار دادن الکل به طور مسقیم روی حرارت جلوگیری کرد . چرا ؟
زیرا الکل بسیار آتش گیر است .
17- ساقه ی سبز چه گاهی می تواند غذا سازی کند . چرا ؟
لوبیا ، زیرا ساقه ی لوبیا کلروفیل زیادی دارد .
18-آیا برگ گیاهان علاوه بر فتوسنتز کاربرد دیگری نیز دارد ؟
برگ برخی به شکل تله در آمده و می تواند حشران و حتی جانوران کوچک را شکار کند .
19-چرا گیاهان به آّب نیاز دارند ؟
آب مواد مورد نیازی را که گیاه و از خاک می گیرد در خود حل می کند تا گیاه بتواند از آن استفاده کند .
20- اکسیژن مورد نیاز برای تنفس جانوران چگونه تأمین می شود ؟
از اکسیژنی که حاصل فتوسنتز است .
21- سه مورد از فواید فتوسنتز را بنویسید ؟
1- غذا سازی است
2- اکسیژن لازم برای تنفس موجودات زنده را تأمین می کند .
3- باعث از بین رفتن آلودگی محیط زیست می شود .
22- دو میوه ی روغن دار را نام ببرید ؟ نارگیل و زیتون
23-دانه ای نام ببرید که هم روغنی است هم پروتئین دارد؟ (سویا)
آشنایی با نمونه ای فاخر از شعر نو؛
تقویت روحیه مثبت اندیشی و علاقهٔ دانش آموزان به زیبایی های زندگی؛
آشنایی دانش آموزان با مناظره؛
تقویت درک فلسفهٔ زندگی؛
آشنایی با جاندار پنداری ( جان بخشی، تشخیص )؛
تقویت عزت نفس در دانش آموزان.
پیام شعر: درک مفهوم فلسفهٔ زندگی است.
شعر «راز زندگی » با انتخاب مناسب شخصیت ها و گفت و گو از زبان آنها، فلسفهٔ زیستن را به گونه ای زیبا به فراگیران می آموزد.
آنچه شعر را زیباتر می سازد روانی زبان آن است.
استفاده از آرایهٔ تناسب در جای جای شعر، توصیف زندگی از زبان گل،
ذکر ضرب المثل در دل شعر و اشارهٔ گل به فلسفهٔ زندگی، به شعر ارزش و اعتبار ویژه ای بخشیده است.
این درس در فصل «آداب زندگی » آمده است و زیبا زیستن و با دیدی زیبا به زندگی نگریستن را آموزش می دهد،
بنابراین باید در جهت تحقق اهداف فصل یعنی بهره گیری از فرصت ها برای زندگی شاداب، متعالی، رو به رشد، فعّال و پرشور، تبیین و تحلیل شود.
زبان شعر، روان، ساده، عمیق و تأثیرگذار است و با بهره گیری از طبیعت که همواره مظهر زیبایی است،
امید به زندگی را در دانش آموزان می پروراند.
از آن جایی که شاعر، نظر خواننده را نیز در مورد راز زندگی جویا می شود
و فضای عمومی شعر سرشار از احساسی عاطفی و لطیف است، به خوبی در ذهن مخاطب جای می گیرد.
قالب شعر: شعر در قالب نو سروده شده و از نمونه های موفّق شعر نیمایی است.
وزن و آهنگ زیبا و دلنشین شعر نیز بر جذابیت آن افزوده است.
زبان شعر، امروزی و در نهایت سلامت و روانی است
و بهره گیری از کنایه، اصطلاحات وضرب المثل، بر تأثیرگذاری آن افزوده است.
تشخیص یا انسان نمایی، جان بخشیدن به سایر اشیا و مفاهیم است.
به عبارت دیگر هرگاه حالات و رفتار انسان را به سایر پدیده های خلقت نسبت دهند آرایهٔ تشخیص به کار برده اند.
نمونهٔ دیگر: مثال: ساعت دیواری نفس های آخر را می کشد، باید باتری اش را عوض کنم …
می بَرَد لذّت از نوازش آب ساحلِ بی خیالِ خواب آلود
نوازش کردن به آب ولذت بردن و بی خیال بودن به ساحل نسبت داده شده است.
یکی قطره باران زِ ابری چکید خجل شد چو پهنای دریا بدید
خجالت کشیدن و دیدن به قطرهٔ آب نسبت داده شده است.
.jpg)
بخوان و بیندیش پیاده و سواره
پیام کلی داستان، تصمیم گیری عاقلانه، دور اندیشی و آینده نگری است.
در این خصوص حضرت علی (ع) می فرمایند: عاقل ترین مردم کسی است که بیشتر در عاقبت کار هایش بیندیشد. (شرح غررالحکم)
آثار آینده نگری از نگاه دین
۱ درست اندیشی؛
۲ آمادگی رویارویی با مشکلات؛
۳ پیشروی به سوی هدف؛
۴ آرامش خاطر.
آثار روان شناختی آینده نگری:
۱ ایجاد انگیزه؛
۲ هدفمندی ؛
۳ هویت یابی؛
۴ استفاده از فرصت ها.
آیا اشیا، پدیده ها و موجودات پیرامون ما ذاتاً دارای ارزش هستند،
یا اینکه ما بر اساس نیاز یا به دلخواه خود برای آنها ارزش و مقیاس های ارزش گذاری قرار داده ایم؟
دانش آموزان در این درس، پس از شنیدن داستان «میمون های گرا ن بها » برای پاسخگویی به سؤالات مطرح شده، در مورد ارزش اشیا، پدیده ها و موجودات پیرامون گفت وگو می کنند و از این طریق معیارهای خود را بررسی و مهارت استدلال و قضاوت را در خود تقویت کند
پرورش توانایی تحلیل ارتباط ارز شها و معیارهای ارزش گذاری
ارتقای فضایل فکری، و توسعهٔ آداب گفت و گو های جمعی
بررسی پدیده ها و شناسایی تفاوت ها، شباهت ها و رابطه ها
استفاده از زبان صحیح و دقیق برای توضیح ایده ها و افکار خود
ارزیابی و به چالش کشیدن ایده های خود و دیگران
روشن سازی طرز تلقی خود دربارهٔ معیارهای ارز ش گذاری اشیا، پدیده ها و موجودات پیرامون
سوالات متن درس 18 مطالعات اجتماعی ششم ابتدایی
1 . آیه ی 97 سوره ی انعام به کدام نعمت خداوندی اشاره می کند ؟
2 . چرا به منطقه ی خلیج فارس >> انبار نفت جهان می گویند ؟
3 . نفت وگاز در خلیج فارس از کدام قسمت ها استخراج می شود ؟
4 . نفت کشور های نفت خیز منطقه ی خلیج فارس چگونه به کشور های جهان منتقل می شود ؟
5 . علاوه بر خلیج فارس در کدام دریا های اطراف ایران نفت وگاز وجود دارد؟
6 . دردریاهای ایران چند نوع ماهی زندگی می کنند وچه فوایدی دارند ؟
7 . به کدام ماده ی غذایی دریایی >> مروارید سیاه گفته می شود ؟
8 . چرا صید ماهی در دریای خزر از اوایل بهار تا اوایل پاییز ممنوع است ؟
9 . ماهی گیری در دریای ایران چگونه صورت می گیرد ؟
10 . چرا کشتی وکامیون های حمل ماهی باید یخچال و سرد خانه داشته باشند ؟
11 . چند نوع ماهی خوراکی که از دریای خزر صید می شوند نام ببرید ؟
12 . چند نوع ماهی از آبزیان خوراکی خلیج فارس و دریای عمان را نا م ببرید .
13 . طرز تهیه ی کنسرو ماهی در کار خانه های کنسروسازی را توضیح دهید .
14 . در شهرهای بندری مردم بیشتر به چه شغل هایی مشغولند ؟
15 . کارخانه های کشتی سازی و لنج سازی در اطراف کدام شهرهای ایران قرار دارند؟
16 . دریا چه نقشی در توسعه ی گردشگری در ایران دارد؟
17 . چند نوع از موجودات باارزش دریایی که در خلیج فارس ودریای عمان زندگی می کنند را نام ببرید.
18 . وظیفه ی ما در مقابل استفاده های فراوانی که از دریا می کنیم چیست ؟
19 . یکی از مهمترین دلایل اهمیت خلیج فارس وجود منابع سرشار ...........و .........است .
20 . در ایران علاوه بر خلیج فارس دریای........ . نیز دارای منابع نفت و گاز است.
21 . بزرگترین منبع ماهیان خاویاری در جهان ....... است.
22 . از آبزیان مهم دریای جنوب .......است که با نزدیک شدن به ماه مهر ماهیگیران جنوب خود را برای صید آن آماده می کنند .
23 . بخشی از ماهی های خوراکی صید شده به کارخانه های ........منتقل می شوند.
24 . از بین منابع غذایی دریایی ایران همه ساله مقدار زیادی ......و ......به کشورهای دیگر صادر می کند.
25 . از بزرگترین زیست گاههای موجودات دریایی ....... و ........ هستند.
26 . دریای خزر محل زندگی ...... و ....... است.
درس چهاردهم:
1. بیت زیر به چه معنا است؟
نابرده رنج گنج میسر نمی شود مزد آن گرفت جان برادر که کار کرد
2. ..................... از جمله عواملی است که انسان را در رسیدن به اهداف و خواسته هایش کمک می کند.
3. چرا انسان با تلاش و کوشش به اهداف و خواسته هایش میرد؟
4. معنا و مفهوم آیه 39 سوره نجم « و ان لیس للانسان الّا ما سعی » را بنویسید.
5. تلاش و کوشش زمانی با موفقیت همراه است که با ...... و ................. همراه شود.
6. حضرت علی (ع) در مورد نظم چه بیان ارزشمندی داشته اند؟
7. به نظر شما عوامل دیگری که در موفقیت نقش دارند کدامند؟
اولین گام در راه خودسازی، تهذیب نفس، و خداشناسی و سلوک الی الله، خودشناسی است.
تمام سعی قرآن بر این است که انسان خود را کشف کند.
این خود، خود شناسنامه ای نیست، که اسمت چیست؟
اسم پدرت چیست و در چه سالی متولد شده ای؟ تابع چه کشوری هستی؟ و …
آن خود همان چیزی است که «روحِ الهی » نامیده می شود و با شناختن آن خود است که انسان احساس شرافت و کرامت و تعالی می کند و خویشتن را از تن دادن به پستی ها برتر می شمارد،
به ارزش خویش پی می برد،
ارزش های اخلاقی و اجتماعی برایش معنی و ارزش پیدا می کند.
در این درس دانش آموزان با گفت و گو دربارهٔ محتوای فیلم «چیزی » علاوه بر ارتقای توانایی تحلیل و استدلال، دربارهٔ ویژگی های خود بیشتر فکر می کنند.
پرورش توانایی تحلیل موقعیت و تأمّل در خود
ارتقای فضایل فکری و توسعهٔ آداب گفت و گو های جمعی
بررسی پدیده ها و شناسایی تفاوت ها، شباهت ها و رابطه ها
بررسی ویژگی های (صفات، توانایی ها، نیازها، علایق، ظرفیت ها) خود
استفاده از زبان صحیح و دقیق برای توضیح ایده ها و افکار خود